Albanië

Direct na de val van het communisme in 1991, toen de grenzen open gingen, is Kom over en help gestart met hulpverlening in Albanië. De hulpverlening richtte zich in het begin vooral op het Zuiden van Albanië. Inmiddels is er ook een voorzichtige oriëntering op het armere Noorden van het land. Het communistische verleden heeft diepe sporen nagelaten in de samenleving. Armoede, werkloosheid, beperkte toegang tot onderwijs en gezondheidszorg zijn nog steeds algemene problemen in Albanië. De bevolking van Albanië is in de laatste decennia sterk gekrompen, omdat velen het land hebben verlaten om elders hun geluk te beproeven. Het beleid van de Albanese overheid is met name gericht op ontwikkeling van infrastructuur, toerisme en landbouw. Albanië wil graag lid worden van de EU en heeft in 2014 de status van kandidaat-lidstaat gekregen. Hoewel het land vooruitgang geboekt heeft in afgelopen jaren, moet er nog veel veranderen voordat Albanië ook daadwerkelijk de status van EU-lidstaat zal verwerven.

De Roma bevolking is een significante maar ook erg kwetsbare groep in Albanië. De Roma bevolking heeft een minderheidspositie en er is weinig integratie tussen de Albanese bevolking en de Roma. Ongeveer de helft van de Roma zijn analfabeet en veel kinderen gaan niet naar school. Ook de positie van gehandicapten is erg kwetsbaar. Stigmatisering, gebrek aan voorzieningen en kennis zijn een groot probleem.
 

Armenië

Armenië is de oudste christelijke staat en één van de oudste landen ter wereld. Kom over en help ondersteund projecten in Armenië sinds 2007. Het land wordt ingesloten door buurlanden Azerbeidzjan, Georgië, Turkije en Iran. Geografisch ligt het land in Azië  maar vanuit cultureel en historisch perspectief beschouwt men zich behorend tot Europa. Een hevige aardbeving (1988) en de oorlog met Azerbeidzjan (1991) hebben diepe sporen getrokken in de samenleving. Als een gevolg hiervan heeft meer dan 25% van de bevolking het land verlaten en is geëmigreerd naar ander landen. De grenzen met Turkije en Azerbeidzjan zijn nog steeds gesloten en er is voortdurend oorlogsdreiging. Vluchtelingen die alles moesten achterlaten in Azerbeidzjan wonen in de verlaten en kapotgeschoten dorpen van Nagorno-Karabach. Recent hebben Armeense vluchtelingen uit Syrië hun toevlucht gezocht in Armenië, vanwege het vele geweld in Syrië.
 

Bulgarije

De contacten van Kom over en help in Bulgarije lopen terug tot in de communistische periode. Na de val van het communistische regime zag Kom over en help de zorgwekkende situatie van de vele verwaarloosde kinderen die in de steek gelaten waren en begon met het ondersteunen van projecten om voor hen te zorgen. Het land is nog volop in transitie, met name op het gebied van Kindzorg. Bulgarije is sinds 1 januari 2007 lid van de Europese Unie. In 2009 is de ‘hervorming van de Kindzorg’ aangemerkt als een één van de prioriteiten van de Bulgaarse overheid en in 2010 is een hervormingsstrategie geaccepteerd met als doel alle kindertehuizen binnen 15 jaar te sluiten. Er is in Bulgarije duidelijk een proces gaande van allerlei wetsvernieuwingen op het gebied van Kindzorg, maar de implementatie hiervan verloopt erg langzaam en weinig effectief. Ook binnen de burgermaatschappij(organisaties) dringt het besef dat pleegzorg een belangrijk alternatief is voor kindertehuizen, maar langzaam binnen. Zowel wetgeving, uitvoering van beleid en actieve betrokkenheid van burgers en Ngo’s bij het lobbyen voor pleegzorg, hebben nog een lange weg te gaan.

Uitsluiting en discriminatie van de Roma is een groot probleem in Bulgarije. De Roma’s hebben veelal geen toegang tot basisvoorzieningen als gezondheidszorg, kwaliteitsonderwijs en openbaar vervoer. Naar schatting zijn ongeveer 60%-70% van de kinderen in tehuizen van Roma afkomst.

Duizenden vluchtelingen uit Syrië hebben hun toevlucht genomen tot Bulgarije. Hun situatie is erg onzeker, vooral omdat de overheid weinig voor hen wil doen.
 

Georgië

Kom over en help werkt sinds 2006 ook in Georgië, een transcontinentale staat die voor een zeer klein deel in Europa ligt en voor het overige deel in Azië. Het land heeft sociaaleconomisch erg geleden onder de oorlog met Rusland, in Zuid- Zuid-Ossetië (2008). Er zijn ook nog steeds groepen vluchtelingen die erbarmelijk gehuisvest zijn en die niet weten wat ze de volgende dag moeten eten. Intussen wordt de politieke situatie in dit land wel rustiger en stabieler, maar de situatie in de grensgebieden is nog steeds gespannen.

Veel mensen overleven met minimuminkomens en zijn zelfvoorzienend en/of hebben hun eigen kleine bedrijfjes en boerderijtjes. Daarom is de werkloosheid in Georgië veel hoger dan de officiële statistieken aangeven. School diploma’s hebben weinig betekenis in de banenmarkt, waardoor veel jongeren hun motivatie voor school en studie verliezen en ook hun hoop op een baan. Anderzijds, arbeidsmigranten sturen veel geld naar huis maar migratie leidt ook tot gebroken gezinnen. Gehandicapte kinderen behoren tot de meest kwetsbare groepen van de maatschappij en worden sterk gestigmatiseerd, helaas ook door kerken. Nu steeds meer kindertehuizen gesloten worden, moeten veel kinderen in alternatieve vormen van zorg opgenomen worden, wat een grote uitdaging is voor de overheid, de maatschappij en de kerken.
 

Moldavië

Moldavië is het armste land van Europa en wordt gekenmerkt door een sterke tweedeling in de maatschappij tussen de Roemeense en Russische sprekende bevolkingsgroepen. Door de toename van inkomensongelijkheid is armoede sterk regionaal gebonden, waardoor arme dorpen onderontwikkeld zijn op het gebied van economie en onderwijs. De huidige overheid is pro-Europees, wat economische kansen creëert, maar vanwege de sterke druk vanuit Rusland is de economische situatie in Moldavië kwetsbaar. Vanwege de hoge werkloosheid is er veel arbeidsmigratie door mannen, maar vooral vrouwen. Kinderen worden vaak onverzorgd achtergelaten, wat leidt tot gedragsproblemen en slechte prestaties op school. Tienduizenden kinderen groeien op zonder ouders en groeien op in kindertehuizen of bij hun grootouders. Voor een klein aantal van deze kinderen kan pleegzorg geregeld worden. Het overheidsbeleid is erop gericht om alle kindertehuizen in 2015 te sluiten. Echter, er is (nog) geen aandacht voor de herintegratie van kinderen in de maatschappij, waardoor het risico bestaat dat deze tehuiskinderen op straat belanden. Door armoede en sociale problemen presteren veel kinderen slecht op school. Hoewel de onderwijs kwaliteit over het algemeen erg goed is, is de effectiviteit van het onderwijs afgenomen. Sinds 2010 heeft de overheid ook beleid dat gericht is op de inclusie van gehandicapten, maar de implementatie hiervan verloopt erg langzaam. De overheid weet niet goed wat te doen en de meeste gemeenschappen zijn er nog niet klaar voor om mee te werken aan de inclusie van hun gemarginaliseerden medeburgers in de samenleving.


Oekraïne

Kom over en help heeft een lange geschiedenis van betrokkenheid op Oekraïne. Sinds het onafhankelijk werd in 1991, worstelt het land voortdurend met instabiliteit en onzekerheid, wat vooral veroorzaakt wordt door de scherpe tegenstelling in politieke oriëntatie van het Oosten en het Westen van het land: pro-Europees en pro-Russisch. De recente uitbraak van oorlog in Oost-Oekraïne heeft deze instabiliteit verder doen toenemen en betekend voor veel mensen een onzekere toekomst, nu velen alles zijn kwijt geraakt en op de vlucht geslagen voor het geweld.

De financiële crisis heeft Oekraïne hard getroffen: de economische groei van het land is gestagneerd en de werkloosheid is verder opgelopen. De ongelijkheid is groot en de allerarmste zijn vaak nog slechter af dan in de Sovjetperiode. Corruptie, alcohol- en drugsverslavingen, arbeidsmigratie en straatkinderen zijn grote maatschappelijke problemen. Vooral op het platteland is de armoede groot. Er is amper een middenklasse in Oekraïne, die verdween in de jaren ’90, toen veel mensen werkloos werden. Toch ontstaat er langzaam aan een maatschappelijk middenveld en worden er initiatieven ontplooit door  burgers, hoewel kerken vaak niet zo’n actieve rol vervullen in de maatschappij. Recente overheidshervormingen en onderhandelingen met de EU lijken in de kiem gesmoord te worden door de huidige oorlog in Oost-Oekraïne.
 

Oezbekistan

Kom over en help is sinds 2013 betrokken bij het werk in Oezbekistan, één van de armere landen van Eurazië. De overheid van Oezbekistan hanteert een strikt regime en beperkt religieuze en maatschappelijke activiteiten. Het is moeilijk om kerkelijke activiteiten te ontplooien in Oezbekistan. De zorg in instituten en de rechten van gehandicapten en minderheden zijn slecht.