28 augustus 2020

Ondernemen? Dat is bidden en werken

Wat een Armeense tuinder en een Moldavische theoloog gemeenschappelijk hebben? Op het eerste gezicht niet veel, zou je zeggen. Toch ontdek ik in mijn gesprekken met Zaruhi Mikayelyan en Igor Kohaniuk dat er wel degelijk overeenkomsten zijn. Passie. Grootse dromen. Hart voor mensen in kwetsbare omstandigheden. De wereld een stukje mooier en beter maken. Kansen zien. Toekomstvisie. In één woord gezegd? Ondernemen. Dát is de gemene deler.

Igor Kohaniuk, afgestudeerd theoloog, is voorzitter van onze partnerorganisatie Bethania in Moldavië. Dagelijks komen er zo’n 200 bezoekers naar hun dagopvangcentra. Er is huiswerkbegeleiding voor kinderen en dagbesteding voor ouderen, en de bezoekers krijgen er een maaltijd. Brood is hierbij een vast onderdeel. “Dit gaat dus om veel broden”, lacht Igor. Dat bracht hem op het idee om zélf brood te bakken. Het ‘bakkerijproject’ is geboren.

Bakker voor heel Moldavië

Brood bakken voor de dagopvangcentra is slechts een deel van het plan. Met sprankelende ogen vertelt Igor dat hij ook de bakker voor de inwoners van zijn dorp Tintareni wil zijn. “In de toekomst wil ik florerende bakkerijen door heel het land opzetten”, vervolgt hij bevlogen. Belangrijk hierbij vindt hij dat zijn landgenoten op deze manier gezond brood eten. Iets wat nu niet vanzelfsprekend is, zeker niet voor mensen die in armoede leven.

Zelfredzaam

Hoewel het project nog in de opstartfase zit, is de langetermijndoelstelling in het bedrijfsplan helder. “In de toekomst wil ik met de winst van de bakkerijen dertig tot veertig procent van het budget van onze organisatie Bethania dekken. Op deze manier zijn we minder afhankelijk van anderen.” Voor het zover is, heeft Igor nog wel wat hobbels te nemen. Maar die uitdaging gaat hij aan. “Biddend en werkend”, aldus Igor.

Eerlijk zakendoen

Eerder in het gesprek gaf Igor al aan dat corruptie een groot probleem is in zijn land. “Nu, door de coronacrisis, meer dan ooit”, zegt hij. Hij slaakt een diepe zucht. “Het betalen van smeergeld bijvoorbeeld is de normaalste zaak van de wereld. Wij willen daar, als christelijke organisatie, niet aan meewerken.” Vastbesloten vervolgt hij: “Wij willen een voorbeeld zijn als het gaat om eerlijk zakendoen. Om ook op die manier iets van de Heere Jezus, het Brood des levens – een mooie link met de bakkerij – te laten zien.”

Broodnodige werkgelegenheid

Igor noemt nog een ander aspect van het project. “Een van de belangrijkste dingen is dat het project banen creëert. Banen zijn zeldzaam in Moldavië, waardoor een enorme stroom arbeidsmigranten het land verlaat. Door de coronacrisis is de situatie nog verder verslechterd.” De bakkerij voorziet dus niet alleen in brood, maar ook in broodnodige werkgelegenheid.

Wars van tradities

Net zo gepassioneerd als Igor is Zaruhi uit Armenië. Zij is tuinder, met een bachelorgraad in de selectie en genetica van gewassen, en directeur van Metis Garden. “Mijn inmiddels overleden moeder vormt de grootste inspiratiebron voor mijn eigen bedrijfje”, vertelt Zaruhi. “Ondanks haar studie heeft mijn moeder nooit betaald werk gedaan.” Zaruhi’s moeder voldeed daarmee aan het beeld van een traditionele Armeense dorpsvrouw. Tradities waar Zaruhi niets mee heeft. Vurig: “Ik wil laten zien dat ook vrouwen zaken kunnen doen en hun dromen waar kunnen maken.”

Vrouw, jong én klein

Voordat Zaruhi vorig jaar Metis Garden oprichtte, heeft ze een aantal jaar in de agrarische sector gewerkt. Dat was niet altijd makkelijk. “De boeren vertrouwen mij niet, omdat ik én vrouw ben én jong. En dan ben ik ook nog klein”, vult ze lachend aan. Wat ook niet meehelpt, is het Sovjetverleden van Armenië. “De mensen zijn eraan gewend om zonder creativiteit, motivatie en hoop te leven.”

Planten en banen

Zaruhi ziet dat bij de boeren een groot deel van de oogst verloren gaat door onjuist gebruik van het zaad en door de slechte kwaliteit ervan. “In mijn hoofd ontstaat een plan van slechts één woord: zaailingproductie.” Inmiddels is dit plan uitgegroeid tot Metis Garden. Met haar bedrijf wil Zaruhi boeren voorzien van de beste planten. En, net zo belangrijk, ze wil banen creëren voor met name vrouwen uit kleine dorpen. Vrouwen die elders moeilijk aan een baan komen. “Inmiddels heb ik vijf dames aan het werk”, zegt ze trots. “Ik bid dat Metis Garden een bloeiend bedrijf mag worden waar velen een baan vinden.”