"Een reis om nooit te vergeten"
Een groep vrouwen reist naar Armenië – een land vol geschiedenis, gastvrijheid en indrukken die je bijblijven. Via deze blog delen we hun ervaringen met het thuisfront, vrienden en andere betrokkenen.
Woensdag 1 oktober verzamelden 13 vrouwen op Schiphol voor een reis naar Armenië. Met elkaar lazen we de reizigerspsalm 121 en vroegen God om bewaring voor de reis. Na een uitgebreide check bij de douane mochten we door en stapten we in het vliegtuig naar Warschau. In het vliegtuig maakten we verder kennis met elkaar, deden we een dutje én genoten we van een broodje tomaat of framboos.
Op het vliegveld in Warschau vermaakten we ons vijf uurtjes met elkaar voor we in het vliegtuig stapten naar Jerevan. Om 3.15 uur zette de piloot ons vliegtuig veilig aan de grond op Armeense bodem. We slingeren naar de paspoortcontrole en waren blij dat we al onze koffers op de bagageband vonden. In de aankomsthal stond Naira al op ons te wachten. ‘Welkom in Armenië’. Chauffeur Aram bracht ons veilig naar het hotel waar we nog een paar uurtjes slaap pakten.
Na een erg korte nachtje van slechts drie uur slaap, zat iedereen op donderdagochtend om 09:30 uur weer fris en fruitig aan het ontbijt. Rond het middaguur vertrokken we met de bus richting Yegvard. Onderweg pikten we Arev en twee collega’s van Youth for Christ Armenia op.
We arriveerden bij een gloednieuw gebouwtje in de achtertuin van Astrik. Op het eerste gezicht misschien eenvoudig, maar de betekenis erachter was indrukwekkend. Astrik vertelde vol passie dat dit gebouw wordt ingericht als het nieuwe dagopvangcentrum. Al vijf jaar lang stelt zij haar eigen huis open voor maar liefst 35 kinderen.
De missie van Youth for Christ
Arev gaf ons een inspirerende toelichting op het werk van Youth for Christ in Armenië. De organisatie werkt nauw samen met de lokale kerk – vóór de kerk, dóór de kerk. In heel Armenië maken inmiddels meer dan 500 kinderen gebruik van de dagopvangcentra. Deze centra voorzien in vier belangrijke behoeften:
Een ander project van YFCA is het project Superwomen, gericht op tienermeiden. Hier leren ze essentiële levensvaardigheden zoals koken, omgaan met geld, zelfzorg etc. en oriënteren ze zich op een beroepsopleiding. Op dit moment nemen ruim 300 meisjes deel aan dit programma.
Een derde project richt zich op volwassen vrouwen. Denk aan alleenstaande moeders of gevluchte vrouwen – om een zelfstandig bestaan op te bouwen. Inmiddels hebben 109 vrouwen deelgenomen aan het project. Van hen is 85% aan het werk: sommigen in loondienst, anderen met een eigen bedrijf. Ze leren een vak en kunnen daardoor werken en een inkomen verdienen.
De beauty- en verzorgingssector, waarin veel vrouwen terechtkomen, is in Armenië een bloeiende markt. Zo bezochten we na afloop een beautysalon, waar Monica en Nel hun haar lieten knippen of stylen en Geertje, Gerieke en Diana een gezichtsbehandeling kregen.
Bij Youth for Christ wordt elk succes gevierd. Of het nu gaat om een vrouw die haar eerste klant ontvangt in haar eigen salon of iemand die een baan vindt – op kantoor wordt het gevierd als een overwinning. De dankbaarheid van deze vrouwen is groot. Het uiteindelijke doel is dat ze ons op een dag niet meer nodig hebben – en dat is precies het teken van een geslaagd project.
Kleine daden, grote zegen
Wat ons deze dag vooral raakte, was de kracht van kleine daden. Elke vorm van steun, hoe klein ook, is een grote zegen voor de mensen in Armenië. Het zijn als kleine zaadjes van geloof die gezaaid worden – en die met Gods hulp vrucht dragen.
We zijn dankbaar voor deze indrukwekkende dag, voor het werk dat Youth for Christ doet, en voor de mensen die met hart en ziel bouwen aan een hoopvolle toekomst voor zoveel kinderen en vrouwen. We prijzen God voor deze mooie projecten!
Een indrukwekkende dag met vele uitersten. Een lach en ook zeker tranen. Maar wat een leerzame dag met vrouwen die het verschil maken in hun omgeving. Gedreven vrouwen die met passie over hun passie vertellen en heel open hun verhaal vertellen.
We begonnen de dag met een voedzaam ontbijt. Daarna reden met we met onze privé bus naar het project Metis Garden waar Zara ons een inkijkje gaf in haar lust en haar leven. Ze wordt ondersteund door Kom over en help waardoor ze prachtige bloemen kan telen en deze kan verkopen in Armenië. Ze bruist van de ideeën om ook nog meer te willen betekenen voor anderen in het dorp. Ze vertelt uitgebreid hoe alles tot stand is gekomen en hoe het proces van de teelt verloopt. Zelf mag ze vertrouwen op Gods leiding en is ze verwonderd dat de Heere zo naar haar omziet! ‘Ik ben nog deeg en wordt gekneed. Ik hoop brood te worden om zo weer uit te mogen delen’, dat was haar uitspraak. ‘Je ontmoet goede en slechte mensen in je leven, ik ben dankbaar voor beide. Ze hebben mij gemaakt tot wie ik nu ben, vertelt Zara.
We vervolgen onze reis naar de Moeder Kathedraal in Echmiadzin. Die wereldwijd de Armeniërs samenbrengt, een rijke historie heeft en gezien wordt als het middelpunt van de kerk in hun land. Er zijn verschillende gebouwen waar diensten, trouwerijen en doop ceremonies gehouden worden.
We eten tussendoor een heerlijk plaatselijk gerecht van vlees genaamd Cavari Kufta met een bijgerecht van tarwe.. Dat is werkelijk smullen. De gerechten zijn zo puur en heerlijk op smaak gemaakt met lokale kruiden. Ook het fruit is uitmuntend en je proeft de zon in de perziken en de nectarines!
Het winkeltje dat grenst aan het restaurant wordt goed bezocht door onze groep en we kopen wat souvenirs voor het thuisfront. Deze producten worden gemaakt door de kinderen uit het dorp. Echt heel leuk en creatief!
Diep en diep zijn we allen onder de indruk van de genocide die heeft plaats gevonden in Armenië in 1915. Zovelen zijn slachtoffer geworden van deze brute daden van de Turken. Het is werkelijk verschrikkelijk wat er toen het Armeense volk is overkomen. Daar zijn geen passende woorden voor te vinden. Intense haat tegen een volk en zo heeft God het leven niet bedoeld en zichtbaar is de strijd tussen het Licht en de duisternis. We kunnen er niet bij en weten niet wat hiermee te moeten dan alleen maar stil te worden en het uit te roepen naar de Heere: Ontferm U over hen.. En geneest u deze mensen met Uw liefde en genade dat ze verder kunnen en Uw kracht daarvoor mogen ontvangen. Kom Heere Jezus, kom spoedig. Maak dat we allen klaar en toebereidt zullen zijn om U te ontmoeten en leer ons voor onze vijanden te bidden. Want we weten dat ze U ook gehaat hebben en ook ons zullen haten. We mogen de dag afsluiten met een heerlijke maaltijd en in het hotel samen de Heere danken en het Woord openen om zo steeds dichtbij Hem te blijven. We zingen met elkaar ‘Neem mijn leven laat het Heer toegewijd zijn aan Uw eer!
Deze dag begonnen we met een bezoek aan het Christian Women Forum (CWF). We werden verwelkomd met een traditionele welkomstceremonie van zang en dans, waarna wij ook zelf een Armeense dans aangeleerd kregen met daarbij uitleg van de betekenis.
Vervolgens kregen we binnen een uitgebreide presentatie van de diverse activiteiten die het CWF doet. Het doel van CWF is dat Christus centraal staat, om met Hem te leven en om de liefde en het woord van God te verspreiden. Een mooi voorbeeld is het buurlanden ontmoetingsproject. Dit is een ontmoeting van vrouwen uit oud Sovjet-staten die in 2019 en 2022 hebben plaatsgevonden. Binnen deze ontmoeting hebben o.a. vrouwen uit Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne elkaar kunnen ontmoeten. Een van de thema’s was vrede waarbij Abigaïl als Bijbels voorbeeld genomen werd.
Een ander project is trauma healing. Hierbij gaat het om hulp aan slachtoffers en training aan hulpverleners. Verder is er het door Kom over en help ondersteunde Vrouwen empowerment project, hierbij gaat het om training waardoor vrouwen een baan kunnen vinden. Tot slot hebben we met en voor elkaar gebeden en gezongen, en kregen we heerlijke hapjes aangeboden. Het was voor deze vrouwen een bemoediging en voor ons een verrijking om elkaar te ontmoeten.
Na deze ontmoeting duiken we in de eeuwenoude Armeense cultuur en geschiedenis. Onze eerste stop is de Garni Canyon. We maken daar een korte wandeling om de indrukwekkende basaltformaties te bewonderen. Het is hier prachtig en uiteraard worden er vele kiekjes geschoten.
Na een korte busrit komen we in het dorp Garni waar we een lunch met lavash brood krijgen (platbrood) krijgen, maar eerst een demonstratie hoe deze broden gemaakt en in een oven in de grond gebakken worden. Een van ons mag het zelf uitproberen.
Tenslotte stond een bezoek aan het 13-eeuwse Geghard klooster op het programma. Dit klooster is deels in de rotsen uitgehouwen en staat op de UNESO-werelderfgoedlijst. Hier kregen we de unieke kans om in een van de grottenkerken te genieten van Armeense kerkliederen, uitgevoerd door de dames van het Luys Quintet. Dit klonk heel bijzonder, mede door de zeer goede akoestiek. Daarna kregen we een rondleiding door onze gids Naïra die ons van alles vertelde over dit kloostercomplex. Ze vertelde o.a. dat het Christendom door Bartholomeus en Thaddeus naar Armenië is gebracht. Daarom spreekt men van de Apostolische kerk. Volgens de Armeense traditie heeft Thaddeus de speer waarmee Jezus doorstoken is, meegenomen naar Armenië en werd deze in het klooster bewaard. Vandaar de naam Geghard klooster, want Geghard betekent speer.
Evenals voorgaande dagen sloten we de dag weer af met een voortreffelijk traditioneel diner.
Vandaag konden we ‘uitslapen’ want we vertrokken 20 minuten later dan de vorige dagen. Om 9.20 uur stapten we in de bus die ons naar een kerk in de wijk Jrvezh bracht. We bezochten een dienst van de ‘Christenen van het Evangelische geloof’ die meer dan 1000 gemeenteleden heeft. Tijdens de dienst werd er veel gezongen, waren er drie korte preken en verschillende gebedsmomenten. Aan de hand van 2 Petrus 1:4-11 legde de predikant uit dat er geestelijke groei nodig is. ‘Zoals kinderen voedsel nodig hebben om te groeien, hebben wij ook voeding (het Woord van God) nodig om geestelijk te groeien. Door Zijn Woord leren we Hem steeds beter kennen en door steeds weer tot Hem te naderen ontstaat er een persoonlijke relatie. Dat is wat God wil, Hij wil een persoonlijke relatie met ons.’
Bijzonder was dat er twee speciale gebedsmomenten waren voor de kinderen in de dienst. Dat zij mogen opgroeien tot eer van God. Er werd ook gebeden om wijsheid voor de ouders bij de opvoeding van de kinderen. De kinderen zongen ook een lied, zingen dat ze kunnen!
Wij als groep mochten ook een aantal liederen zingen. We kozen voor ‘Als een hert dat verlangt naar water – Psalm 42′, Grote God wij loven U en Glorie aan God. Erg bijzonder om dat samen in de kerk voor onze Armeense broeders en zusters te zingen! Na wat handdrukken en knuffels van gemeenteleden schoven we na de dienst aan bij een rijkgevulde tafel. Samen met de kerkeraadsleden aten opnieuw van het heerlijke Armeense eten. We proefden van het brood dat in de Bakkerij van Hoop gebakken is. Daar namen we na de lunch een kijkje. Dankzij Kom over en help en ondernemers uit Nederland kon er in de naastgelegen ruimte van de kerk een bakkerij gerealiseerd worden. Na een grondige renovatie, installatie van machines en trainingen is de bakkerij nu in gebruik en zijn er al twaalf mensen in dienst in de bakkerij zelf en de winkel waar het brood verkocht wordt. Ook wordt er brood uitgedeeld aan hulpbehoevende ouderen en gezinnen in de omgeving. Zo is het een bakkerij die letterlijk en figuurlijk brood deelt met mensen in nood. Wat een inspirerend voorbeeld van praktische hulp én naastenliefde.
In de middag bezochten we twee gezinnen die geen eigen woning hebben en opgevangen zijn op de 2e en 3e verdieping van het kerkgebouw. Hier krijgen deze mensen letterlijk een dak boven het hoofd, in de hoop dat ze uiteindelijk een blijvende plek kunnen vinden. Ondanks hun moeilijke situatie straalden ze iets bijzonders uit: een diepe dankbaarheid en toewijding aan God en de kerk. Het raakte ons om te zien hoe vol ze waren van Zijn genade.
Na terugkomst in het hotel genoten we van een paar uurtjes vrij. De een sliep bij, de ander maakte een ommetje naar het park. ’s Avonds deden we met elkaar nog een Bijbelstudie. Het was een zondag vol bemoediging!
Vanochtend vertrokken we om 8.00 uur vanuit het hotel naar Khor Virap, een klooster vlakbij de grens met Turkije met een prachtig uitzicht op de berg Ararat. Hoe dichterbij we kwamen, hoe mooier de berg werd en hoe beter we hem konden zien. Gelukkig loste de mist op en was het uitzicht echt schitterend. Bij het klooster vertelde Naira, onze gids, over Gregorius die hier 13 jaar gevangen heeft gezeten in een diepe put. Omdat de koning zich na een ontmoeting met Gregorius tot het Christendom bekeerde wordt hij gezien als de grondlegger van het christelijk geloof in Armenië. Na een uitgebreide fotoshoot werden er nog wat souvenirs gekocht en keerden we weer terug naar Jerevan.
De rest van de dag brachten we door bij de organisatie Diaconia. Directeur Baru en project coördinator Nane vertelden ons over de organisatie en het werk dat ze doen. Het mooie is dat alle projecten met elkaar in verband staan en elkaar ondersteunen. Een eerste kennismaking met een gezin komt vaak tot stand door het verlenen van humanitaire hulp bijv. winterhulp. Kinderen worden vervolgens uitgenodigd voor de zomerkampen en kunnen een gevulde schooltas krijgen voor het nieuwe schooljaar. In het naaiatelier leren vrouwen naaien, daar worden ook de schooltassen, jassen, schooluniformen en dergelijke gemaakt die uitgedeeld worden in de humanitaire projecten. In naaifabriek Nazé, een sociale onderneming van Diaconia kunnen de vrouwen aan het werk en met de verkoop van producten worden weer nieuwe stoffen en materialen gekocht. Zo ontstaat een doorgeefeffect!
In de bakkerij stroopten we onze mouwen op en bakten we samen met de studenten en de docent Gata, Armeense boterkoek. Die aten we vervolgens op bij de lunch en smaakte voortreffelijk! Je kon wel zien wie er in de groep een zoetekauw is, die Gata was extra gevuld en dus extra zoet 😉
In het naaiatelier kropen een paar vrouwen van de groep achter de naaimachine en maakten behulp van de studenten een boekenlegger. Bijna alle vrouwen die hier een opleiding volgen komen uit Nagorno-Karabach. Sommigen zijn door de oorlog weduwe geworden en moeten nu voor het inkomen zorgen om hun gezin te kunnen onderhouden. Iedere vrouw (en ook mannen in de bakkersopleiding) heeft een eigen verhaal en reden waarom ze de opleiding volgen. Mooi om ook een van de vrouwen te ontmoeten die 2 jaar geleden de bakkersopleiding heeft gevolg en nu een eigen bakkerij heeft. De broodjes die zij voor de lunch had gemaakt smaakten goed!
’s Middags knutselden we kaarten met de kinderen en leerden we een lied in het Armeens over de stad Jerevan. Daarna keerden we terug naar ons hotel. Na het diner namen we afscheid van onze gids Naira, wat heeft zij ons veel verteld en laten zien over Armenië. ‘Ik hoop dat jullie een beetje verliefd zijn geworden op Armenië en wil jullie vragen voor ons en dit land te blijven bidden!’. Dat deden we o.a. tijdens de avondsluiting waar ook het volgende gedicht klonk:
Ze komen langs
In mijn gedachten en
Ik breng ze hier
Bij U
Ik zag armoede
En scherven
Maar vertrouwen
Groot
Op U
Vol waren ze
Van liefde
Genade en van kracht
U gaf het hen en
Was bij hen
In grauw en
In de nacht
Uw licht was daar
En scheen
Helder en geweldig
En dwars
Door alles heen
Volg kom over en help op social media
